Autostrada A1 - kolejna, największa budowa Europy

Ważna droga
Autostrada A1, europejska droga E75, jest częścią Trans-Europejskiego Korytarza Transportowego Północ-Południe łączącego Skandynawię z krajami leżącymi w głębi kontynentu. Docelowo program budowy autostrady A1 obejmuje trasę Gdańsk - Toruń - Łódź - Częstochowa - Gliwice - Gorzyczki, o długości 568 km. Według opinii Ministerstwa Transportu  cała trasa A1 powinna być gotowa do 2010 r. Dla portów w Trójmieście powstanie A1 ma niewątpliwie znaczenie strategiczne. Kierowców przemierzających krajową „1” w kierunku wybrzeża nie trzeba specjalnie przekonywać o kolosalnym znaczeniu realizowanej inwestycji.

Więcej o całej A1

Krótka historia
GTC już w sierpniu 1997 roku otrzymało koncesję na realizację w systemie Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ponad 150 km Autostrady A1 pomiędzy Gdańskiem a Toruniem. Projekt podzielony został na dwa etapy: pierwszy, o długości 90 km, pomiędzy Rusocinem a Nowymi Marzami koło Grudziądza, drugi, o długości 62 km, pomiędzy Nowymi Marzami a Czerniewicami koło Torunia. Fizyczne podpisanie umowy na realizację 1 etapu nastąpiło dopiero w 2004 roku, a prace budowlane ruszyły pod koniec 2005 roku. Gotowa autostrada zostanie oddana do użytku z końcem 2008 roku. Realizacja drugiego etapu przez GTC jest zagrożona - w styczniu 2007 roku Jerzy Polaczek, Minister Transportu, wydał decyzję stwierdzającą wygaśnięcie koncesji na budowę i eksploatację autostrady A1 przez GTC.

Więcej o cofnięciu koncesji:

GTC bez koncesji na A1 Grudziądz – Toruń

A1 w Sądzie

Międzynarodowe konsorcjum w systemie PPP
Konsorcjum Gdańsk Transport Company zostało zawiązane na potrzeby realizacji budowy Autostrady A1.  Akcjonariuszami są cztery międzynarodowe firmy: Skanska Infrastructure Development AB, John Laing Infrastructure Ltd, NDI Autostrada Sp. z o.o. i Intertoll  Infrastructure Developments. Model PPP (Partnerstwo Publiczno-Prywatne) zakłada budowę a następnie użytkowanie płatnej autostrady przez GTC w okresie 30 lat. Przez użytkowanie rozumieć należy zarządzanie koncesjonowanym odcinkiem, od pobierania opłat za przejazd, po utrzymywanie bezpieczeństwa i odpowiedniego standardu drogi. Po 30 latach autostrada wraz z całą przyległą infrastrukturą zwrócona zostanie Ministrowi Transportu. Dyskusja na temat opłacalności modeli PPP trwa nieprzerwanie od wielu lat. Jedno jest pewne, w sytuacji braku środków budżetowych na realizację tak gigantycznych projektów jest często jedynym rozsądnym rozwiązaniem. Argumentem przemawiającym najbardziej do kierowców jest jakość wybudowanej drogi. Koncesjonariusz buduje drogę, którą przez wiele kolejnych lat będzie konserwował na własny koszt. W modelu PPP powstaną najprawdopodobniej nowe odcinki Autostrady A2 pomiędzy Świeckiem a Nowym Tomyślem oraz pomiędzy Strykowem a Warszawą.

Budowa w liczbach
Budowa autostrady to gigantyczne przedsięwzięcie finansowe i logistyczne. Koszt budowy 1 km drogi ustalono w kontrakcie na 5,6 mln euro. GTC finansuje przedsięwzięcie głównie z kredytów bankowych.  Uchwałą z lipca 2005 roku Rada Ministrów udzieliła GTC niezbędnych gwarancji, a to umożliwiło uruchomienie kredytów przez przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) - 500 mln euro oraz Nordycki Bank Inwestycyjny (NBI) - 140 mln euro.

Na placu budowy bezpośrednie zatrudnienie znalazło blisko 3 tysiące osób. Do budowy 90 km autostrady i 86 obiektów inżynieryjnych wykonawca i podwykonawcy wykorzystują ponad 900 pojazdów: sprzęt ciężki, maszyny specjalistyczne i ciężarówki – te miesięcznie pokonują 55 tys. km spalając ponad 120 cystern paliwa.

Do wybudowania nawierzchni 90 km dwujezdniowej drogi zużytych zostanie 1 mln 600 tys. ton masy asfaltowej, a do jej produkcji potrzebnych będzie 1 mln 500 tys. ton kruszywa, 90 tys. ton wypełniacza i 80 tys. ton bitumu. Same prace ziemne GTC oszacował na niemal 35 mln ton, w tym ponad 11 mln ton gruntu do wymiany (w tym usunięcia humusu).

Dodając do wyżej wymienionych masy zaplanowanych do użycia stali i betonu osiągniemy okrągłą liczbę 45 mln ton. Tyle będzie „ważył”  budowany odcinek A1. Zdecydowanej większości z nas niewiele to jednak mówi. Ażeby ogarnąć wielkość inwestycji, GTC obliczyło, że waga ta stanowi równowartość masy 75 000 sztuk najcięższego samolotu na świecie An-225 “Mriya”. A my jeszcze dodamy, że gdyby każdy z tych samolotów lądował co minutę, proces lądowania całej floty trwałby niemal 2 miesiące …

Technologia nawierzchni autostradowej
Podobnie jak większość Autostrad w Polsce (z wyjątkiem A4 na odcinku Wrocław - Krzyżowa i dalej A18 do granicy w Olszynie oraz A6 – na odcinku Klucz - Kijewo), nawierzchnia Autostrady A1 wykonana będzie z asfaltu. Przed rozpoczęciem produkcji masy mineralno-bitumicznej, konieczne było zaprojektowanie odpowiedniej receptury roboczej tak, aby produkt spełniał wszystkie wymogi kontraktowe. W projektowaniu mieszanek stosowanych do budowania poszczególnych warstw konstrukcji nawierzchni uczestniczyło Laboratorium Politechniki Gdańskiej wraz z Laboratorium Skanska Teknik w Szwecji.

W ciągu całego budowanego odcinka wybudowane zostały dwie wytwórnie mas bitumicznych (Swarożyn i Kopytkowo), które zapewnić mają nieprzerwane dostawy surowca.


Mieszanki bitumiczne to trzy górne warstwy w przekroju budowanej drogi (łącznie 23 cm). Niżej, na uprzednio przygotowanym podłożu (nasyp lub wykop) układana jest warstwa mrozoochronna (35 cm), warstwa stabilizowana cementem (górna część warstwy mrozoochronnej – 15 cm) i podbudowa z kruszywa (20 cm).

Relacja z budowy
Budowa pasa autostrady z Rusocina do Nowych Marz rozpoczęła się w listopadzie 2005 roku i jak twierdzi GTC, jest prowadzona zgodnie z harmonogramem. Wszystko wskazuje na to, że zaplanowany na koniec 2008 roku termin uruchomienia trasy będzie dotrzymany. Zgodnie z planem, ten 90 kilometrowy odcinek zostanie wykonany w ciągu 43 miesięcy. Oznacza to, że budowa każdego kilometra drogi zajmie przeciętnie 15 dni.

Plac budowy A1 podzielony został na 6 sekcji (zobacz szczegółową mapę)

Sekcja 1: Rusocin – Stanisławie, długość 17,95 km
Węzeł Rusocin będzie najważniejszym obiektem w ciągu budowanej trasy. W Rusocinie zaplanowano połączenie A1 z drogą ekspresową S6, tzw. „Obwodnicą Trójmiasta”, połączenie z drogą krajową nr 1 (Gdańsk – Cieszyn) oraz z drogą wojewódzką 226 (Pruszcz Gdański – Nowa Karczma). Ponadto, w Rusocinie zaplanowano Plac Poboru Opłat, jedyny w całym projekcie umiejscowiony w ciągu autostrady (pozostałe – Punkty Poboru Opłat - umieszczone będą na wjazdach i wyjazdach z węzłów). W Kleszczewku zaprojektowano Miejsce Obsługi Podróżnych (MOP) I kategorii (parkingi dla samochodów osobowych i ciężarowych, toalety, miejsca wypoczynku). W sekcji tej powstanie 17 obiektów mostowych.

Zobacz galerię zdjęć z sekcji

Sekcja 2: Stanisławie - Swarożyn, długość 6,82 km
To najkrótsza sekcja budowy. W ciągu autostrady zaplanowano 6 obiektów mostowych, z największym w całym projekcie wiaduktem o długości 255 m (nad doliną rzeki Szpęgawy oraz drogą powiatową Swarożyn – Turze). Wiadukt posadowiony na 218 palach jest budowany metodą nasuwu – po wykonaniu pojedynczego odcinka powstała płyta przesuwana jest o ok. 30 cm do przodu za pomocą specjalnych siłowników. Węzeł Stanisławie umożliwi połączenie A1 z drogą wojewódzką nr 224 (Tczew – Skarszewy).

Zobacz galerię zdjęć z sekcji

Sekcja 3: Swarożyn - Pelplin, długość 12,73 km
Węzeł Swarożyn powstanie na skrzyżowaniu z drogą krajową nr 22 (Grzechotki – Kostrzyn nad Odrą). Na odcinku zaplanowano 14 obiektów mostowych. Tutaj wybudowana została wytwórnia mas bitumicznych. Po zakończeniu budowy autostrady, wytwórnia zostanie zdemontowana a teren zrekultywowany.

Zobacz galerię zdjęć z sekcji

Sekcja 4: Pelplin - Kopytkowo, długość 25,5 km
Najdłuższy odcinek budowy. Zaplanowano na nim 25 obiektów mostowych i 13 przepustów wodnych. Węzeł Pelplin umożliwi komunikację z drogą wojewódzką nr 229 (Jabłowo – Wielkie Walichnowy). W miejscowości Olsze zaplanowano MOP I kategorii o podwyższonym standardzie, ze stacją paliwową, parkingami, toaletami, miejscami wypoczynku). Na węźle Pelplin powstanie obwód utrzymania autostrady – baza ludzi i urządzeń niezbędnych do utrzymania autostrady o każdej porze roku.

Zobacz galerię zdjęć z sekcji

Sekcja 5: Kopytkowo - Warlubie, długość 12 km
Węzeł Kopytkowo powstanie na skrzyżowaniu z drogą wojewódzką nr 231 (Skórcz – Kolonia Ostrowicka). W sekcji przewidziano 9 obiektów mostowych i 48 przepustów. W miejscowości Gajewo powstanie MOP I kategorii. W Kopytkowie zlokalizowana została druga wytwórnia mas bitumicznych oraz baza surowców. W sekcji 5 nasyp autostrady poprowadzony został skrajem jeziora Czarne. Tu w pracach ziemnych uczestniczyła grupa płetwonurków, która kontrolowała budowę nasypu. Jest to jedno z najbardziej urokliwych miejsc A1 na budowanym przez GTC odcinku.

Zobacz galerię zdjęć z sekcji

Sekcja 6: Warlubie – Nowe Marzy, długość 14,45 km
Węzeł Warlubie został zaprojektowany jako rozwiązanie opcjonalne. Wstępne prognozy ruchu zakładały bowiem niewielką dobową liczbę pojazdów korzystających z węzła. W ostatnim czasie GDDKiA zakomunikowała, że otrzyma wkrótce upoważnienie od Ministra Transportu do podjęcia negocjacji z GTC w sprawie udostępnienia węzła jeszcze w pierwszym etapie budowy (czyli do końca 2008 roku). Ewa Łydkowska, Rzecznik Prasowy GTC: „(…) zgodnie z planami, realizacja tego węzła, ze względów ekonomicznych, miała nastąpić dopiero w trakcie budowy drugiej fazy inwestycji. Z uwagi na decyzję Ministra Transportu stwierdzającą wygaśnięcie koncesji i plany budowy drugiego etapu A1 przez stronę rządową, powstanie węzła w Warlubiu na tym etapie jest możliwe, o ile rząd zleci inwestorowi jego wykonanie. GTC jest gotowa do realizacji projektu. Na dzień dzisiejszy mamy przygotowaną pełną dokumentację projektową oraz uzyskaliśmy niezbędne pozwolenia budowlane”.

Więcej o nowych węzłach:
A-1 - będą węzły autostradowe w Warlubiu i Chełmży

Węzeł Warlubie zaplanowano na skrzyżowaniu z drogami wojewódzkimi 214 (Łeba - Warlubie) i 238 (Osie - Warlubie). Na całym odcinku zaplanowano 16 obiektów mostowych. W czasie realizacji prac ziemnych tu właśnie odnaleziono największą ilość niewybuchów i niewypałów. Łącznie na całym 90 km pasie budowanej autostrady odnaleziono ich niemal 3 tysiące sztuk.

Węzeł Nowe Marzy umożliwi połączenie z drogą krajową nr 1. Tu zakończy się 1 etap inwestycji. Z węzła Nowe Marzy zaprojektowano łącznik z „1”. Tu również zlokalizowany zostanie drugi obwód utrzymania autostrady oraz Punkt Poboru Opłat (w ciągu łącznika, a nie głównego pasa autostrady). Niewiadomo jednak jak zostanie rozwiązana kwestia połączenia dwóch odcinków autostrady w przypadku, jeśli 2 etap  A1 (Nowe Marzy – Toruń) realizowany będzie przez stronę rządową. „Pierwotnie planowano budowę dwóch dużych placów poboru opłat, które w projekcie zostały umiejscowione w świetle autostrady. Jeden w Rusocinie, a drugi w okolicach Torunia, a więc na obu końcach koncesyjnego odcinka A1 – mówi Ewa Łydkowska - W ten sposób, każdy kto wjeżdżałby na A1, bez względu na kierunek jazdy, zatrzymywałby się na szerokim wjeździe w celu pobrania biletu upoważniającego do przejazdu. Na pozostałych węzłach miały funkcjonować tzw. punkty poboru opłat zlokalizowane na zjazdach z głównego pasa autostrady na drogi lokalne. Ilość bramek na takich punktach jest mniejsza niż ma to miejsce w przypadku placów i jest uzależniona od przewidywanego natężenia ruchu w danym miejscu. W fazie przejściowej, tzn. po zakończeniu fazy 1 i w trakcie budowy fazy 2, zlokalizowany na zjeździe punkt poboru opłat w Nowych Marzach miał funkcjonować jako tymczasowa ”brama wjazdowa” na autostradę. W przypadku wzmożonego natężenia ruchu przewidziano jego rozbudowę, tzn. powiększenie ilości bramek. W obecnej sytuacji (wypowiedzenie umowy koncesyjnej – przyp. red.) nie można dać jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jak zostanie ostatecznie rozwiązana sprawa wjazdu na A1 od strony Nowych Marz, a ściślej mówiąc kwestia połączenia dwóch odcinków autostrady, które początkowo miały być wybudowane i zarządzane przez GTC. Jak na razie, GTC buduje w Nowych Marzach punkt poboru opłat według projektu”.

Zobacz galerię zdjęć z sekcji

Podsumowanie
Dwie pierwsze sekcje A1 pomiędzy Rusocinem a Swarożynem będą najprawdopodobniej ukończone na przełomie bieżącego roku. Istnieje duża szansa, że ten 25 km odcinek zostanie oddany do eksploatacji w terminie wcześniejszym, niż cały budowany odcinek. GTC twierdzi, że czyni w tym kierunku niezbędne przygotowania, ale nie jest w stanie podać oficjalnej daty. Możliwe, że przez rok odcinek ten byłby bezpłatny. Oddanie wybudowanego pasa autostrady do eksploatacji wymaga szeregu uzgodnień z Ministerstwem Transportu i GDDKiA. Mimo że otwarcie Autostrady A1 zaplanowano na koniec 2008 roku, GTC już w lutym b.r. rozpoczęła strategię odbiorową i uaktywniła procedury niezbędne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

O postępach na placu budowy będziemy informować na bieżąco.

Specjalne podziękowania dla GTC za umożliwienie przeprowadzenia relacji z budowy oraz za udostępnienie interesujących materiałów.

Bądź na bieżąco dzięki gadżetom motoryzacyjnym iGoogle!

Nie będzie autostrad...

...których nie mógłbyś opisać, będąc Korespondentem Drogowym mojeauto.pl!

Zostań Korespondentem Drogowym, zamieszczaj relacje na www.korespondentdrogowy.pl i zobywaj cenne nagrody co miesiąc!

Więcej o drogach, o których mowa w artykule

autostrady drogi krajowe droga ekspresowa autostrada droga krajowa 22 droga wojewodzka 214